معاون پژوهش حوزه‌های علمیه از پیگیری تأسیس مرکز پژوهش‌های حلال خبر داد و گفت: حوزه علمیه قم آمادگی دارد با حمایت و همکاری مرکز ملی تحقیقات حلال، ظرفیت‌های علمی و فقهی خود را برای پاسخ‌گویی به مسائل نوپدید این عرصه به میدان بیاورد.
حجت‌الاسلام والمسلمین فرهاد عباسی در آیین امضای تفاهم‌نامه میان مرکز تحقیقات حلال جمهوری اسلامی ایران و انجمن‌ها و قطب‌های علمی حوزه علمیه، در قم با قدردانی از اهتمام رئیس مرکز ملی تحقیقات حلال جمهوری اسلامی ایران، اظهار کرد: از اینکه دکتر رستگاری، علاوه بر مسئولیت حقوقی و سازمانی خود، با باور و اعتقاد دینی به این موضوع توجه دارد و حوزه علمیه قم را برای طرح و پیگیری این دغدغه انتخاب کرده است، قدردانی می‌کنیم.
* برخورداری حوزه از بیش از ۵۰۰ کرسی درس خارج و ظرفیت گسترده فقه معاصر
معاون پژوهش حوزه‌های علمیه با اشاره به ظرفیت علمی و پژوهشی حوزه علمیه قم گفت: در حال حاضر بیش از ۵۰۰ کرسی درس خارج در حوزه علمیه وجود دارد که عالی‌ترین سطح آموزشی و پژوهشی در عرصه فقه و اصول به شمار می‌رود. از این تعداد، حدود ۱۰۰ کرسی به عرصه‌های فقه معاصر و مسائل جدید اختصاص دارد.
حجت‌الاسلام والمسلمین عباسی با اشاره به حضور آیت‌الله احمدی‌فقیه، آیت‌الله واعظ و آیت‌الله رفعتی در این نشست اظهار کرد: حضور سه تن از اساتید برجسته و صاحب‌نظر در عرصه فقه معاصر در این جمع، فرصت ارزشمندی است؛ چراکه این بزرگواران در موضوعات جدید فقهی صاحب‌نظر و دارای فعالیت‌های علمی و پژوهشی هستند.
وی با تأکید بر تحول رویکردهای علمی حوزه علمیه در سال‌های اخیر افزود: حوزه امروز به برکت تلاش اندیشمندان و اساتید خود توانسته است از محدوده فقه فردی فراتر برود و در عرصه‌های مختلف زندگی اجتماعی و مسائل مرتبط با جهان معاصر نیز نقش‌آفرینی کند.
معاون پژوهش حوزه‌های علمیه خاطرنشان کرد: حوزه علمیه امروز مخاطب پرسش‌های متعددی از سراسر جهان است و باید بتواند در برابر مسائل جدیدی که در عرصه‌های مختلف علمی، اجتماعی و بین‌المللی مطرح می‌شود، پاسخ‌های دقیق و متناسب ارائه دهد.
* اعلام آمادگی حوزه برای تشکیل گروه تخصصی فقه حلال
حجت‌الاسلام والمسلمین عباسی با اعلام آمادگی مجموعه مدیریت حوزه‌های علمیه برای همکاری با مرکز ملی تحقیقات حلال تصریح کرد: آمادگی داریم با حضور اساتید و صاحب‌نظران حوزه، یک گروه تخصصی فقهی در زمینه حلال تشکیل دهیم تا به‌عنوان مرجع مشاوره علمی و فقهی در کنار مرکز ملی تحقیقات حلال فعالیت کند. این آمادگی را به‌صورت رسمی اعلام می‌کنیم و موضوع را نیز با آیت‌الله اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه، مطرح خواهم کرد تا زمینه لازم برای شکل‌گیری این گروه و استفاده از ظرفیت علمی اساتید فراهم شود.
معاون پژوهش حوزه‌های علمیه با تأکید بر اینکه مسائل مرتبط با «حلال» در فقه اسلامی سابقه و پشتوانه علمی گسترده‌ای دارد، گفت: موضوعاتی مانند اطعمه و اشربه و مسائل مربوط به خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها از دیرباز در فقه مورد توجه بوده و علاوه بر ابواب مستقل، در مناسبت‌های مختلف در سایر ابواب فقهی نیز به آن‌ها پرداخته شده است.
وی ادامه داد: آنچه امروز اهمیت بیشتری پیدا کرده، تمرکز تخصصی بر پرسش‌ها و مسائل نوپدیدی است که در عرصه حلال مطرح می‌شود. اگر این تمرکز با حمایت و برنامه‌ریزی مناسب همراه باشد، می‌توان در مدت‌زمان کوتاهی یک مجموعه علمی و پژوهشی توانمند ایجاد کرد که پاسخ‌گویی به نیازهای دستگاه‌های اجرایی را بر عهده بگیرد.
* پیگیری تأسیس مرکز پژوهش‌های حلال در مدرسه علمیه مروی تهران
حجت‌الاسلام والمسلمین عباسی در بخش دیگری از سخنان خود از پیگیری تأسیس مرکزی تخصصی در زمینه پژوهش‌های حلال خبر داد و اظهار کرد: بر اساس سوابق و گزارش‌های ارائه‌شده در معاونت پژوهش، پیشنهاد تأسیس مرکز پژوهش‌های حلال در ذیل مدرسه علمیه مروی تهران مطرح و پیگیری شده و این مجموعه اکنون در مراحل صدور مجوز قرار دارد.
وی افزود: این مؤسسه می‌تواند بخشی از فعالیت‌های علمی و پژوهشی مرتبط با موضوع حلال را دنبال کند و در کنار ظرفیت‌هایی که در حوزه علمیه قم وجود دارد، به توسعه مطالعات تخصصی در این زمینه کمک کند.
معاون پژوهش حوزه‌های علمیه همچنین به فعالیت مرکز حکمرانی دینی در قم اشاره کرد و گفت: در این مجموعه نیز ظرفیت‌هایی برای فعالیت در زمینه محصولات حلال وجود دارد و می‌توان از این بسترها در کنار تشکیل گروه تخصصی فقه حلال استفاده کرد. بنابراین، علاوه بر ظرفیت گسترده اساتید و کرسی‌های درس خارج، زمینه‌های مؤسسه‌ای و پژوهشی نیز برای توسعه فعالیت‌های مرتبط با حلال فراهم است و با هماهنگی و حمایت مجموعه‌های مرتبط می‌توان این ظرفیت‌ها را به شکل منسجم‌تری به کار گرفت.
* تمرکز بر مسائل نوپدید؛ شرط پاسخ‌گویی سریع و تخصصی
حجت‌الاسلام والمسلمین عباسی با اشاره به گستردگی مراجعات و پرسش‌های فقهی از حوزه علمیه گفت: امروز حجم پرسش‌ها و نیازهای علمی بسیار زیاد است و با وجود برخورداری حوزه علمیه قم از تعداد قابل توجهی مجتهد و استاد صاحب‌نظر، بسیاری از این افراد در عرصه‌های مختلف علمی و پژوهشی مشغول فعالیت هستند.
وی افزود: اگر بتوانیم با حمایت و برنامه‌ریزی مشخص، گروهی تخصصی را بر موضوع حلال متمرکز کنیم، این امکان فراهم می‌شود که مجموعه‌ای علمی و پژوهشی با همکاری مرکز ملی تحقیقات حلال شکل بگیرد و در بسیاری از موضوعات، پاسخ‌های لازم را با سرعت و دقت بیشتری ارائه دهد.
معاون پژوهش حوزه‌های علمیه با اشاره به نقش ارتباطی و علمی حجت‌الاسلام مرادی دولت آبادی دبیر کمیته فقهی مرکز ملی تحقیقات حلال سازمان غذا و دارو در پیگیری این همکاری‌ها خاطرنشان کرد: برخورداری از رابطی آشنا با ظرفیت‌های حوزه علمیه و دارای ارتباطات علمی، می‌تواند در پیشبرد این همکاری بسیار مؤثر باشد.
وی تصریح کرد: حوزه علمیه قم هیچ‌گونه استنکافی از همکاری در این زمینه ندارد و هرگاه زمینه همکاری فراهم شود، گروه‌های علمی مورد حمایت قرار گیرند و بستر لازم برای فعالیت آن‌ها ایجاد شود، مجموعه مدیریت حوزه با تمام ظرفیت در خدمت این حرکت خواهد بود.
* گسترش دانش‌های حوزوی به ۱۶ عرصه و طراحی نزدیک به ۵۰۰ رشته تخصصی
حجت‌الاسلام والمسلمین عباسی در ادامه و در پاسخ به موضوع گسترش مطالعات تخصصی حلال در ساختار رشته‌های حوزوی، با اشاره به تحولات ساختاری و علمی حوزه‌های علمیه در سال‌های اخیر اظهار کرد: در گذشته، حوزه علمیه بیشتر با عرصه فقه شناخته می‌شد و حتی فقه نیز عمدتاً در محدوده عبادات و معاملات مورد توجه قرار می‌گرفت؛ اما امروز این وضعیت تغییر کرده است.
استاد حوزه علمیه قم افزود: حدود ۱۰ سال پیش و در سایه هدایت‌های رهبر شهید و مدیریت آیت‌الله اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه، بازنگری گسترده‌ای در ساختار دانش‌های حوزوی صورت گرفت و عرصه‌های دانشی حوزه به ۱۶ حوزه تخصصی توسعه یافت.
معاون پژوهش حوزه‌های علمیه با تشریح ساختار آموزشی و پژوهشی جدید حوزه گفت: این ۱۶ عرصه دانشی در قالب سطوح مختلف آموزشی طراحی شده‌اند که برخی از آن‌ها در سطح دو، سه و چهار، معادل مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاهی، و برخی نیز در سطح پنج، متناسب با مقطع پسادکتری، دنبال می‌شوند.
وی با بیان اینکه در مجموع نزدیک به ۵۰۰ رشته تخصصی برای این عرصه‌های دانشی طراحی شده است، اظهار کرد: از این تعداد، حدود ۱۰۰ رشته در حال حاضر به مرحله اجرا رسیده و امیدواریم بر اساس نقشه راه و اولویت‌بندی‌های انجام‌شده، در سال‌های آینده سایر رشته‌ها نیز به‌تدریج در حوزه‌های علمیه راه‌اندازی شوند.
حجت‌الاسلام والمسلمین عباسی در پایان با تأکید بر امکان تعریف گرایش تخصصی فقه حلال در ساختار آموزشی حوزه خاطرنشان کرد: پیشنهاد اولیه این رشته و گرایش تخصصی می‌تواند از سوی مجموعه مرکز ملی تحقیقات حلال ارائه شود تا پس از بررسی، در درختواره رشته‌های تخصصی حوزه‌های علمیه جانمایی شود و زمینه توسعه آموزش و پژوهش نظام‌مند در این عرصه فراهم آید.
