آیت‌الله علیرضا اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه کشور در همایش «سوگواره یاس نبوی» ویژه مبلغان اعزامی سازمان اوقاف و امور خیریه که ظهر امروز در سالن همایش‌های آستان مقدس امامزاده شاه سید علی علیه السلام قم برگزار شد، با اشاره به شرایط ویژه تبلیغی کشور اظهار کرد: امروز فرصتی کم‌نظیر برای حضور میدانی روحانیت و ارتباط مستقیم با مردم فراهم شده است و مبلغان باید با درک اهمیت این موقعیت، از آن برای تعمیق باورهای دینی و تقویت فرهنگ اسلامی بهره بگیرند.

متناسب‌سازی محتوای تبلیغی با واقعیت‌های جامعه و پرسش‌های مردم

مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به بخش‌هایی از پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» رهبر شهید انقلاب، بر ضرورت شناخت فضای فکری و فرهنگی جامعه و متناسب‌سازی محتوای تبلیغی با واقعیت‌ها و پرسش‌های مردم، به‌ویژه جوانان، تأکید کرد و افزود: حوزه‌های علمیه نهادی برون‌گرا هستند و رسالت آنها تنها پاسخ‌گویی به شبهات نیست، بلکه باید با رویکردی فعال و اثرگذار، در برابر جریان‌های فکری و فرهنگی انحرافی نیز موضع داشته باشند و قدرت اندیشه‌ورزی و پاسخ‌گویی خود را به میدان بیاورند.

ارکان تبلیغ موفق:

آیت‌الله اعرافی با بیان اینکه تبلیغ موفق به چند رکن اساسی نیاز دارد، نخستین رکن را عمق علمی و اتقان محتوای سخن مبلغ دانست و گفت: آسان‌سازی و روان‌سازی مطالب برای انتقال بهتر به مخاطب ضروری است، اما نباید موجب تضعیف استحکام علمی و پشتوانه فکری سخن شود. محتوای تبلیغی باید بر منابع معتبر و روش‌های صحیح فقهی، اصولی، کلامی، حدیثی و تفسیری استوار باشد.

عضو فقهای شورای نگهبان با اشاره به شخصیت علمی و تبلیغی شهید آیت‌الله مرتضی مطهری، آثار ایشان را نمونه‌ای از پیوند میان بیان جذاب و اندیشه عمیق دانست و بر ضرورت استمرار مطالعه آثار این متفکر برجسته تأکید کرد.

۱- نظم و انسجام محتوای تبلیغی

مدیر حوزه‌های علمیه کشور، نظم و انسجام محتوای تبلیغی را از دیگر ضرورت‌ها برشمرد و تصریح کرد: مبلغ پیش از سخن گفتن، نقشه‌ای جامع برای هدایت مخاطب در ذهن داشته باشد و بداند چه مسیری را برای رشد فکری و معنوی نوجوان و جوان دنبال می‌کند. سخنرانی و منبر نباید مجموعه‌ای از مطالب پراکنده باشد، بلکه باید بر اساس طرحی منسجم و متناسب با نیازهای مخاطب ارائه شود.

۲- جذابیت و گیرایی بیان

وی، جذابیت و گیرایی بیان را رکن دیگر تبلیغ دانست و گفت: استفاده از داستان، تاریخ، شعر، ادبیات، تحلیل‌های به‌روز و موضوعات مورد توجه جامعه می‌تواند سخن را برای مخاطب جذاب‌تر کند؛ البته این جذابیت باید در کنار عمق علمی و نظم محتوایی قرار گیرد.

۳- پیوند معارف دینی با مسائل روز جامعه

آیت‌الله اعرافی همچنین بر ضرورت پیوند معارف دینی با مسائل روز جامعه تأکید کرد و با اشاره به کتاب «خدمات متقابل اسلام و ایران» شهید مطهری اظهار کرد: هنر مبلغ آن است که معارف بلند دینی را در قالب پرسش‌ها و موضوعات روز جامعه ارائه کند. برای این کار باید مسائل اجتماعی، فرهنگی و فکری زمانه را به‌درستی شناخت و با مراجعه دقیق به قرآن و روایات، پاسخ‌های مستند و متناسب با نیازهای امروز را در اختیار مردم قرار داد.

۴- تسلط بر احادیث و گردآوری منظم منابع روایی

وی با تأکید بر اهمیت تسلط بر احادیث و گردآوری منظم منابع روایی خاطرنشان کرد: مبلغان برای موضوعات مختلف، پرونده‌های مطالعاتی و محتوایی داشته باشند و یافته‌های خود را به‌صورت مستمر ثبت و تکمیل کنند تا در مواجهه با موضوعات و پرسش‌های گوناگون، از پشتوانه علمی کافی برخوردار باشند.

۵- رویکرد فعال و ابتکاری

عضو فقهای شورای نگهبان، رویکرد فعال و ابتکاری را از دیگر ویژگی‌های تبلیغ مؤثر برشمرد و افزود: مبلغ نباید در برابر هجمه‌های فکری و فرهنگی دچار انفعال و ضعف شود، بلکه باید از ایمان، معرفت و دانش کافی برخوردار باشد تا ضمن پاسخ‌گویی به پرسش‌ها، ریشه‌های فکری و فرهنگی جریان‌های مهاجم را نیز تبیین و نقد کند.

مواجهه تمدنی جمهوری اسلامی با غرب

مدیر حوزه‌های علمیه کشور با اشاره به مواجهه تمدنی جمهوری اسلامی با غرب گفت: اختلاف اصلی ما با غرب صرفاً در برخی مسائل و پدیده‌های روزمره نیست، بلکه در سطح مبانی فکری و معرفتی قرار دارد. غرب طی چند قرن، منظومه‌ای فکری مبتنی بر اندیشه مادی و منهای خداوند شکل داده و گسترش داده است و رسالت تبلیغی ما این است که منظومه فکری اسلام و معارف اهل‌بیت(ع) را به‌عنوان یک الگوی جامع و جایگزین، به جامعه و جهان معرفی کنیم.

ضرورت بازسازی نظام تبلیغی متناسب با تحولات جهانی

آیت‌الله اعرافی با اشاره به ظرفیت‌های ایجادشده در سطح جهانی پس از تحولات اخیر و افزایش توجه ملت‌ها به جمهوری اسلامی و معارف اسلامی، بر ضرورت بازسازی نظام تبلیغی متناسب با این شرایط تأکید کرد و گفت: حجم پرسش‌ها و استقبال شکل‌گرفته در عرصه بین‌المللی با شیوه‌های محدود گذشته پاسخ داده نمی‌شود و باید ظرفیت‌های فضای مجازی و هوش مصنوعی نیز در خدمت تبلیغ دین قرار گیرد.

عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه افزود: امروز باید نظام تبلیغی را متناسب با گستره جهانی تحولات و نیازهای جدید بازسازی کنیم و از ظرفیت فناوری‌های نوین برای انتقال معارف دینی بهره ببریم. همچنین تحقق راهبری منسجم‌تر در حوزه تبلیغ، ضرورتی برای اثرگذاری بیشتر فعالیت‌های تبلیغی است.

قدردانی از تلاش مبلغان و مجموعه‌های فعال در عرصه تبلیغ دینی

مدیر حوزه‌های علمیه سراسر کشور در پایان با قدردانی از تلاش مبلغان و مجموعه‌های فعال در عرصه تبلیغ دینی، ابراز امیدواری کرد با حضور روحانیون جوان، باانگیزه و مجاهدان فرهنگی در داخل و خارج از کشور، زمینه گسترش معارف اسلام، اندیشه اهل‌بیت(ع) و گفتمان انقلاب اسلامی در ایران و سراسر جهان بیش از گذشته فراهم شود.